Elia

Interview Daniel Dobbeni, CEO van Elia
In de loop van de maand juni rondde Elia, de beheerder van het Belgische hoogspanningselektriciteitsnetwerk, een kapitaalverhoging van 300 miljoen euro af. De middelen dienen om de aankoop van een belang van 60% in de Duitse sectorgenoot 50Hertz Transmission te financieren. Sinds zijn beursgang in juni 2005 leidde Elia een eerder sluimerend bestaan op NYSE Euronext Brussels, maar daar lijkt nu dus duidelijk verandering in te komen. Wij peilden bij Daniel Dobbeni, CEO, naar de achtergronden en de gevolgen voor de belegger/aandeelhouder.

Mijnheer Dobbeni, de vrijmaking van de elektriciteitsmarkt in Europa heeft niet alleen de sector van de elektriciteitsproductie beïnvloed, maar ook deze van het elektriciteitstransport. Kan u de evolutie van uw sector kort schetsen?
Een van de belangrijke drijfveren van de markten voor elektriciteitstransport is het Europese beleid inzake energie en inzake de strijd tegen de opwarming van de aarde, te weten: de bevoorradingszekerheid op middellange en lange termijn, de dekking van 20% van de energieconsumptie via alternatieve energiebronnen (vertaald naar elektriciteit komt dit neer op 35% van de productie uit hernieuwbare energie) en de creatie van een eengemaakte Europese elektriciteitsmarkt. Dit heeft tot gevolg dat er belangrijke elektriciteitsvolumes vrij en veilig uitgewisseld moeten kunnen worden tussen de verschillende lidstaten voor de volgende 3 redenen. Op de eerste plaats noopt de belangrijke groei van windenergie tot belangrijke investeringen in nieuwe infrastructuur voor elektriciteitstransport (zowel op zee als op land). Enerzijds bevinden de grote windmolenparken zich op grote afstand van de consumptiecentra en anderzijds vereist de variabele aard van hun productie een snelle en permanente toegang tot andere productievormen. Om de impact van de lokale variabiliteit van de wind te beperken, zullen de windmolenparken op zee geleidelijk met elkaar en met meerdere punten op het land verbonden worden. Zodoende zullen echte elektriciteitstransportnetwerken op zee ontstaan. Vervolgens maakt de integratie van de groothandelsmarkt in elektriciteit in West-Europa de versterking van de transportcapaciteit tussen deze markten noodzakelijk. Zodoende zal de versterking van de verbinding tussen België, Frankrijk en Nederland, gestart in 2006, dit jaar uitgebreid worden naar Duitsland, Luxemburg en de Scandinavische landen. Deze aansluiting zal vervolgens uitgebreid worden naar Groot-Brittannië en in een latere fase, naar Zuidwest- en Zuidoost-Europa. Op die manier ontstaat een groothandelsmarkt die ongeveer 70% van de elektriciteitsconsumptie in Europa omvat. Tot slot wordt het beheer van de elektriciteitssystemen complexer door de toename van de productietechnologieën op het vlak van transport- en distributienetwerken, waarvan een belangrijk deel met een variabel karakter. Deze complexiteit noodzaakt het gebruik van informatie- en telecommunicatietechnologie (‘smart grids’), om in staat te zijn snel te reageren op mogelijke onevenwichten tussen productie en consumptie, op overschrijding van transportcapaciteiten of op onbeschikbare distributie. Om de omvang te berekenen van de investeringen in infrastructuur voor het transport van elektriciteit tengevolge van de drie objectieven voor de horizon van 2015, heeft de Europese vereniging van netwerkbeheerders (ENTSO-E) projecten geïdentificeerd met een waarde tussen 23 en 38 miljard euro. Ze noodzaken eveneens belangrijke ontwikkelingen op het niveau van de marktwerking, het operationele beheer en de te gebruiken technologie. De belangrijkheid van deze evoluties gaat hand in hand met een consolidatiebeweging op het niveau van de transportnetwerken evenals op het vlak van de elektriciteitsbeurzen. Teneinde een belangrijke rol te kunnen spelen in deze evoluerende omgeving, heeft Elia belangrijke initiatieven genomen in de voorbije 5 jaar, of het nu gaat om het aanbieden van performante informaticasystemen aan de marktspelers, de creatie van een Belgische elektriciteitsbeurs of de oprichting van het eerste controlecentrum van energiestromen tussen meerdere landen. De overname van de Duitse netwerkbeheerder 50Hertz Transmission en de verkoop door Elia van haar belang in de Belgische elektriciteitsbeurs Belpex aan Apx-Endex, de Nederlandse elektriciteitsbeurs, waardoor Elia een belang van 20% in deze laatste verwierf, zetten deze ontwikkelingen verder, terwijl er over gewaakt wordt dat er waarde gecreëerd wordt voor onze klanten en onze aandeelhouders. Het toenemende belang van transmissienetwerken voor de markt kan niet ontkend worden, maar wat is het strategische belang voor Elia om 50Hertz in Duitsland over te nemen, te meer daar het netwerk van 50Hertz niet grenst aan dat van Elia? Zonder twijfel vormen de netwerken voor elektriciteitstransport de sluitsteen van de decarbonisatie van de elektriciteitsproductie. Door hun geografische locatie, zijn Elia en 50Hertz belangrijke spelers in deze evolutie. Of het nu gaat om de integratie van de alternatieve energiebronnen op zee of de toegang tot productie-eenheden noodzakelijk voor het evenwicht tussen productie en consumptie, hun netwerken maken deel uit van elke oplossing op Europese schaal in het centrum en het noordwesten. Elia en haar filiaal 50Hertz maken deel uit van de top 5 van de Europese netwerkbeheerders in Europa. De groep is dus in staat om de belangen van haar klanten te verdedigen en te wegen op de toekomstige beslissingen op het vlak van netwerken of van marktwerking. Elia krijgt eveneens toegang tot de ervaring van 50Hertz in het beheer van een elektriciteitssysteem met een belangrijk deel bestaande uit productie-eenheden met een variabel karakter, in de bouw van onderzeese verbindingen met windmolenparken op zee en in het beheer van ondergrondse hoogspanningskabels (380 kV). Deze kennis zal heel nuttig zijn voor Elia rekening houdend met de Belgische doelstellingen om windmolenparken met een capaciteit van 2000 MW te bouwen in de Noordzee om de doelstellingen van de Europese Unie op het vlak van de vermindering van broeikasgassen te realiseren. De afwezigheid van een gemeenschappelijke grens tussen de twee netwerken betekent niet dat er geen synergieën gerealiseerd kunnen worden tussen de 2 bedrijven, zoals op het vlak van onderhoudspolitiek, de infrastructuurstandaarden, de aankopen of de informatica-ontwikkelingen en dit alles om vooruitgang te boeken naar operationele uitmuntendheid. Het moet beklemtoond worden dat alle Europese intercontinentale netwerken met elkaar verbonden zijn en dat ze beheerd worden volgens dezelfde operationele regels, opgemaakt door het ENTSO-E. Het dient eveneens vermeld te worden dat de aankoopprijs een belangrijke discount inhoudt en dat Elia tegelijkertijd zijn reguleringsrisico diversifieert (de reguleringsmodellen zijn nog steeds bepaald op nationaal vlak) en zich mogelijkheden creëert op nieuwe perspectieven voor zijn personeel en zijn aandeelhouders.

Het toenemende belang van transmissienetwerken voor de markt kan niet ontkend worden, maar wat is het strategische belang voor Elia om 50Hertz in Duitsland over te nemen, te meer daar het netwerk van 50Hertz niet grenst aan dat van Elia?
Zonder twijfel vormen de netwerken voor elektriciteitstransport de sluitsteen van de decarbonisatie van de elektriciteitsproductie. Door hun geografische locatie, zijn Elia en 50Hertz belangrijke spelers in deze evolutie. Of het nu gaat om de integratie van de alternatieve energiebronnen op zee of de toegang tot productie-eenheden noodzakelijk voor het evenwicht tussen productie en consumptie, hun netwerken maken deel uit van elke oplossing op Europese schaal in het centrum en het noordwesten. Elia en haar filiaal 50Hertz maken deel uit van de top 5 van de Europese netwerkbeheerders in Europa. De groep is dus in staat om de belangen van haar klanten te verdedigen en te wegen op de toekomstige beslissingen op het vlak van netwerken of van marktwerking. Elia krijgt eveneens toegang tot de ervaring van 50Hertz in het beheer van een elektriciteitssysteem met een belangrijk deel bestaande uit productie-eenheden met een variabel karakter, in de bouw van onderzeese verbindingen met windmolenparken op zee en in het beheer van ondergrondse hoogspanningskabels (380 kV). Deze kennis zal heel nuttig zijn voor Elia rekening houdend met de Belgische doelstellingen om windmolenparken met een capaciteit van 2000 MW te bouwen in de Noordzee om de doelstellingen van de Europese Unie op het vlak van de vermindering van broeikasgassen te realiseren. De afwezigheid van een gemeenschappelijke grens tussen de twee netwerken betekent niet dat er geen synergieën gerealiseerd kunnen worden tussen de 2 bedrijven, zoals op het vlak van onderhoudspolitiek, de infrastructuurstandaarden, de aankopen of de informatica-ontwikkelingen en dit alles om vooruitgang te boeken naar operationele uitmuntendheid. Het moet beklemtoond worden dat alle Europese intercontinentale netwerken met elkaar verbonden zijn en dat ze beheerd worden volgens dezelfde operationele regels, opgemaakt door het ENTSO-E. Het dient eveneens vermeld te worden dat de aankoopprijs een belangrijke discount inhoudt en dat Elia tegelijkertijd zijn reguleringsrisico diversifieert (de reguleringsmodellen zijn nog steeds bepaald op nationaal vlak) en zich mogelijkheden creëert op nieuwe perspectieven voor zijn personeel en zijn aandeelhouders.

Uw sector wordt gekenmerkt door een strikte overheidsreglementering. Hoe moeilijk of gemakkelijk werken is dit ?
Gelet op het feit dat het een natuurlijk en wettelijk monopolie betreft, is het vanzelfsprekend dat onze activiteit gereguleerd is. In tegenstelling tot de perceptie dat regulering alleen maar leidt tot nadelen, biedt ze het voordeel aan het bedrijf en de aandeelhouders van een stabiele en defensieve omgeving, gelet op de onzekerheden en risico’s inherent aan een concurrentiële omgeving, in het bijzonder in de huidige economische omgeving. Zo zijn, bij wijze van voorbeeld, de vergoeding van onze gereguleerde activiteiten in België niet afhankelijk van het volume getransporteerde energie of van de evolutie van de rentelasten. Elia wordt tegelijkertijd verplicht de productiviteit ten voordele van de gebruikers te verbeteren, en de aandeelhouders kunnen hiervan profiteren als bepaalde objectieven vastgesteld door de regulator overtroffen worden. Hetzelfde geldt voor ons filiaal dat kan profiteren van een aantrekkelijk rendement op haar eigen vermogen, bijvoorbeeld voor de investeringen op zee. De twee bedrijven zijn dus weinig afhankelijk van externe elementen zoals de economische crisis, terwijl de mogelijkheid bestaat om in te spelen op opportuniteiten ten gevolge van de Europese regelgeving.
Een pro forma consolidatie van 50Hertz over de cijfers van 2009 toont enerzijds aan dat Elia een belangrijke boekhoudkundige meerwaarde boekt op deze overname, anderzijds dat de courante winst per aandeel van het nieuwe geheel lager ligt dan in het geval.
De belangrijke boekhoudkundige meerwaarde van 255 miljoen euro (ongeveer 4 euro per aandeel) vloeit voort uit de aantrekkelijke prijs die bedongen werd voor de aankoop van 50Hertz Transmission, die een korting van 40% inhoudt op het gereguleerde actief en op de boekwaarde (eigen vermogen). Gelet op het feit dat het een bedrijf betreft met relatieve recente activa (vernieuwd voor meer dan 90% na de Duitse eenmaking), mag deze korting niet afgetrokken worden van de waarde van de onderliggende activa. Een aparte analyse van de faire waarde werd verricht door een internationaal accountingbureau. Deze bevestigde dat het verschil tussen de faire waarde en de betaalde prijs integraal geboekt moet worden in de IFRS-resultaten. Dit leidde tot de belangrijke boekhoudkundige meerwaarde bij de overname. De discount op 50Hertz Transmission vloeit voort uit verschillende elementen waaronder de komende invoering van de derde Europese richtlijn voor de eenheidsmarkt van elektriciteit en de overname van productiemiddelen in Europa door de vroegere eigenaar en dit, rekening houdend met de noodzakelijke investeringen in het transportnetwerk voor de ontwikkeling van de alternatieve energiebronnen. In verband met uw vraag betreffende de daling van de nettowinst per aandeel: deze verschijnt slechts in de pro forma cijfers over 2009, gepubliceerd naar aanleiding van de kapitaalverhoging. Toen realiseerde 50Hertz een winst van slechts 10 miljoen euro en daarnaast werd rekening gehouden met de 12 miljoen nieuwe aandelen die gecreëerd werden ten gevolge van de kapitaalverhoging, zodat het logisch is dat de geconsolideerde pro forma winst per aandeel daalt. Het is nuttig om weten dat de winst van 50Hertz in 2009 niet vergelijkbaar is met de toekomstige winsten. Begin 2010 werd het regulerende kader in Duitsland verbeterd op 2 elementen die in 2009 sterk negatief bijdroegen tot het resultaat. Enerzijds betrof het de kost van de noodzakelijke capaciteit en energie, onder andere, van het evenwicht tussen de productie en het gebruik en de dekking van de verliezen (ongeveer 270 miljoen euro) die gerecupereerd kan worden in de transporttarieven (met voor het bedrijf een bonus of een malus gelijk aan maximaal 5% van het totale bedrag). Anderzijds mogen de kosten verbonden aan het aan- en verkoopproces van alternatieve energie integraal doorgerekend worden in de tarieven. Eind augustus, bij de publicatie van de halfjaarresultaten, zullen de beleggers meer zicht krijgen op de bijdrage van ons filiaal tot de geconsolideerde winst van de groep Elia. Er dient eveneens opgemerkt te worden dat de bijdrage van de investeringen in de Baltische Zee tot de gereguleerde winst van ons filiaal zich slechts in een beginfase bevindt, daar het nieuwe regulerende kader slechts van kracht is sinds 2009.

En wat de particuliere belegger het meest zal interesseren, wat mag hij van de evolutie van het dividend verwachten?
Zoals elke andere netwerkbeheerder, huldigt Elia een stabiele dividendpolitiek op lange termijn dankzij een stabiele inkomstenstroom die grotendeels immuun is voor de economische en financiële marktomgeving. Deze politiek beoogt een dividend gelijk aan dat van het jaar voordien en indien mogelijk, vermeerderd met de inflatie. Met de overname van 60% van 50Hertz Transmission, kan Elia het reguleringsrisico verminderen daar haar inkomsten nu afkomstig zijn van 2 verschillende nationale regulatoren (net zoals een aandelenportefeuille die de risico’s over verschillende bedrijven en sectoren wenst te spreiden). Deze dividendpolitiek is weliswaar onder voorbehoud van bepaalde omstandigheden op de financiële markten (bv. de evolutie van het rendement van de OLO, de Belgische Staatslening, op 10 jaar) of van wijzigingen van het regulerend kader met een belangrijke negatieve impact op de rendabiliteit, wat weinig waarschijnlijk is rekening houdend met het belang van het elektriciteitsnetwerk voor het realiseren van de Europese energiepolitiek en de klimaatswijziging in de volgende decennia.

Meer weten :
www.elia.be

InSight Juni 2010